Medio Oktober komt er een tweede boek met de voorlopige werktitel “Baboesjka, geloof binnenste buiten”. Het wordt een boek over de theologie van onder andere N.T. Wright, Walter Brueggemann, John Howard Yoder en Stanley Hauerwas alleen dan voor “Dummies”. Met de metafoor van een baboesjka probeer ik de verschillende lagen in het bijbels verhaal uit te leggen. Baboesjka kan ook gezien worden als een verdieping op de eerste reisgenoot: de Verteller.

Volg dit nieuwe boek op:

Twitter: @BaboesjkaBoek

Facebook: Baboesjka groep

Weblog Baboesjka | het boek

De oude opvatting over Jezus loopt grofweg volgens de volgende lijnen: “De wereld heeft een probleem omdat er een zondeval geweest is door Adam. Maar Jezus kwam om het probleem van de zonde op te lossen door zijn kruisdood om ons zo deel te laten nemen aan het leven in de hemel, straks, in de eeuwigheid”. Natuurlijk weet iedereen dat dit een karikatuur is, maar ondertussen is het wel “de kern” van veel christelijke opvattingen.

De nieuwe opvatting over Jezus loopt niet via rechtstreeks van Adam naar Jezus, maar gaat uit van de uitverkiezing van het volk van God. Uitverkiezing betekent dat het volk beseft dat ze zijn geroepen om tot zegen te zijn voor de volken: een volk met een missie. Het kwaad in de wereld is reëel, en daardoor de vraag: wat doet God aan het kwaad? Het joodse antwoord is: wij zijn uitverkoren om in een wereld van ellende de weg naar het leven te tonen.

In dit joodse verhaal, waarbij het volk de oplossing is, zit een diepere laag. Ook het volk valt voor dezelfde machten, begeerten en zonden als de wereld om haar heen. Daarom groeit er een besef dat God zelf moet ingrijpen middels haar Messias. De Messias komt om Gods reddingsplan, het volk te redden, haar op te laten staan uit de dood en haar opnieuw haar missie te laten uitvoeren.

Jezus is dus niet gekomen om de wereld te redden, maar om Gods reddingsplan te redden om zo de wereld te kunnen redden. Deze opvatting corrigeert de klassieke weeffout in het christendom en plaats de kerk midden in haar oorspronkelijke missionaire roeping. De kerk als Gods volk, met haar Messias in haar midden, in de “Geest van de Messias”, leeft opnieuw als alternatieve mensheid te midden van alle andere mensen.

Jezus is dan niet alleen het middel waardoor God het volk en daarmee de koers van de geschiedenis redt, ze is ook het model. Jezus eigen leefstijl is niet alleen een goed voorbeeld, maar ook de weg waarlangs God wil dat zijn volk gaat. Een weg van geven, dienen en uiteindelijk overgave in de dood. Wetende dat God deze mens zal rechtvaardigen en doen opstaan uit die dood. De weg van Jezus is de weg van de kerk: een alternatieve mensheid die leeft midden in deze wereld en die leeft volgens de stijl van Jezus, haar Heer.

Jos Douma:

“Ik ben begonnen te lezen in het nieuwe boek van Johan ter Beek: ‘Heerlijk eenvoudig’. Aanvankelijk was ik door de titel en het omslag wat op het verkeerde been gezet: ik dacht een heel praktisch boek in handen te krijgen over praktisch christen zijn in de 21e eeuw, waarbij samen eten centraal staat. En nu biedt Johan ter Beek dat ook zeker, maar hij biedt veel meer. Hij biedt niet minder dan ‘een nieuw soort christendom’ aan. En dat gaat gepaard met een (door met name Tom Wright en Brian McLaren geïnspireerde) vernieuwende theologische reflectie en een sterk accent (tégen het individualisme) op de gemeenschap…

…Ik denk dat ik de kleine groep waarvan ik in onze gemeente (Fonteinkerk Haarlem) lid ben ga voorstellen om dit boek in zeven bijeenkomsten te bespreken.”

Paul Abspoel:

“Als je niet oppervlakkig door het leven wilt gaan, dan is Heerlijk eenvoudig een aanrader. Johan ter Beek neemt je aan de hand van een aantal verbindende figuren mee door zijn verhaal. Deze figuren zijn reisgenoten met namen als ‘de verteller’, ‘de zus’ en ‘de monnik’. Hun verhaal is niet lekker ongecompliceerd als ik heel eerlijk ben. Johan ter Beek is een te diepe denker voor gemakkelijke boekjes. Maar toch lees je dit boek met plezier in korte tijd uit. Dat komt ook door de prettige toon en door de praktische aanwijzingen die gegeven worden en die inderdaad kunnen helpen om je leven meer in balans te brengen én kwalitatief te verrijken.”

Henk Medema:

“Een korte, heerlijk eenvoudige blog deze keer, genoemd naar de titel van het pas verschenen boek van Johan ter Beek – @iPadstor – dat ik in één adem heb uitgelezen. Nou ja, in twee adems of iets meer, maar het is wel heerlijk ademhalen. Eigenlijk heb ik geen tijd voor een recensie, zeker niet voor zo’n boekbespreking waarin je jezelf als recensent én theoloog verschrikkelijk serieus neemt. Johan bouwt z’n verhaal op via zeven metaforen: de verteller, de zus, de dirigent, de kokkin, de monnik, het kind, de rechter. Daardoor weet hij een trigger op de verbeeldingskracht van de lezer te zetten, waardoor je gedachten zichzelf (in de uitdrukking van de Psalmen in oude Statenvertaling) in je vermenigvuldigen.
Wat niet betekent dat ik het in alle dingen theologisch met de auteur eens ben. Maar dat is nu juist het punt van eenvoud: dat is niet noodzakelijk eens-zijn. En ons gebrek aan eenvoud in de kerk en in het koninkrijk van God wordt zo vaak veroorzaakt door het oneens-zijn over van alles en nog wat, waarin we ons gelijk moeten hebben en halen.”

En op Twitter:

De Eemlandhoeve zelf is natuurlijk al een bezoek waard. De moeder-aller-biologische-boerderijen kent een scala aan initiatieven en bezienswaardigheden. Boer Jan Huijgen kan er uren over praten. We maken gebruik van het nieuwe Landschapshuis, maar bij mooi weer moet je zeker een rondje lopen op het erf!

Welkom dus! Hier nog even alles op een rijtje:

15 oktober 2011, 17:00-20:00 uur.

De laatste 10 jaar ben ik aan het experimenteren met missionair gemeente zijn, emerging church en nieuwe theologie. De laatste tijd kwam daar een warme belangstelling bij voor monastieke tradities en hun spiritualiteit. Ook nieuwe bewegingen als Taize en new monasticm boeien me enorm. Dit boek is het daarom het resultaat van tien jaar worstelen met deze onderwerpen.
Tegelijk is het een boek dat alleen kan werken als het in de praktijk gebracht wordt. En daar heb ik nog geen ervaring mee. Misschien kunnen we daar over 10 jaar samen op terugkijken.

Hier de redenen:
1) De laatste 50 jaar weten we meer over Jezus dan de 1800 jaar daarvoor. Dat betekent dat we nu meer weten over navolging dan 1800 jaar christendom. In Heerlijk Eenvoudig maak je kennis met de nieuwste inzichten over Jezus en het waarom van zijn missie. In het boek maak ik vooral gebruik van de inzichten van N.T. Wright. Deze toonaangevende nieuw-testamenticus laat zien welke licht de kennis van het judaisme in de eerste laat schijnen op het verstaan van het nieuwe testament. De voornaamste conclusies liggen vooral op het gebied op de interpretaties van Jezus eigen woorden en daden. Wat hebben zijn woorden te maken met de hoop en geschiedenis van Israel. Het onderwerp “ballingschap en terugkeer” en “vernieuwing van Israel” zijn de belangrijkste motieven. N.T. Wright geeft een nieuwe visie op het waarom van Jezus lijden, sterven en opstaan. Deze gegevens zijn verwerkt in het boek “Heerlijk Eenvoudig”.

2) Het boek schept een nieuwe visie op wat “geloof” is. Heerlijk Eenvoudig gaat uit van “eerst doen” en dan “geloven”. Doen slaat daarbij op “luisteren”, “samenkomen”, “dienen”, “bidden”, “de natuur ingaan”, “eten”, “bewust worden van ritme”, “helpen”, etc. De meeste (reformatorische en evangelische gelovigen) gaan uit van geloof als ondertekening van waarheden om vervolgens tot ander gedrag te komen. Heerlijk Eenvoudig laat zien dat dit eigenlijk andersom moet en dan pas gaat werken. Hierbij sluit ik aan op de visie van o.a. Marcus Borg in “Het Hart van het Christendom”. Geloven is niet alleen het be-amen van geloofswaarheden, maar ook vertrouwen hebben, trouw zijn en beantwoorden en een totaal-visie krijgen op… Geloven moet weg uit de hoek: “Er is een God – die heeft een openbaring – welke onfeilbaar is – en dus waarheid is – welke de mens als zondig bestemeld – waarvoor Jezus komt – etc etc”. In Heerlijk Eenvoudig wil ik niets afschaffen, maar een nieuwe kijk op geloven opbouwen. Geloofstaal hoort daar gewoon bij.

3) Heerlijk Eenvoudig is crisis-bestendig. Ook al gaat het slecht met de economie en komt het maatschappelijke leven onder druk te staan: de onderdelen van HE zijn altijd uit te voeren. De waarden uit Heerlijk Eenvoudig worden zelf van onschatbare waarde in de komende jaren van achteruitgang. Ook maken veel mensen zich druk over problemen in het klimaat, veiligheid, migratie, machtsverschuivingen, pandemieën, etc. Hoe vinden we een nieuw manier van christen-zijn die echt ingaat op deze vragen. En niet alleen om hip of links te zijn, maar geworteld in het bijbels verhaal zelf. Nieuwe orthodoxie geeft antwoord op de crises van vandaag!

4) Heerlijk Eenvoudig levert je veel op. Het is een soort “prosperity” in de zin van de overvloed die God wil geven aan hen die zijn weg gaan. Geen krenterig boekje dus. Je krijgt enorm veel terug door de principes van dit boek uit te leven. Principes zijn gebaseerd op Gods zorg in de natuur, in het ritme dat Hij geeft voor het leven, Gods opdracht om er voor elkaar te zijn, Gods gezondheid die in harmonie met de natuur besloten ligt, rust die te vinden is door “in tune” te zijn met een diepe spiritualiteit en het vertrouwen dat er uiteindelijk een nieuwe schepping zal komen. Heerlijk Eenvoudig is een nieuwe lifestyle, maar dan zonder stress of moralisme. Een kwestie van “in tune” zijn.

5) Heerlijk Eenvoudig is anders dan andere spirituele of lifestyle boekjes. Heerlijk Eenvoudig is geworteld in diepe theologische reflectie en is gericht op gemeenschap ipv. individu. Daarmee breekt het met de “ik-gerichte” cultuur en de boekjes met instant of goedkope oplossingen. Deze “ik-gerichtheid” zit niet alleen in (veel) nieuwe spiritualiteit of new-age boeken, maar ook in de evangelische wereld. Veel nieuwe spiritualiteit en evangelisch christendom is erg “therapeutisch” van aard. Dat mag, maar er is meer dan ik en mijn persoonlijke moderne stress en problemen.

6) Heerlijk Eenvoudig is niet geschreven door of voor toppers, uitzonderlijke figuren of celebrities. Veel uitzonderlijke schrijvers van spirituele boeken leven zelf een buitenaards leven. Heerlijk Eenvoudig is geschreven vanuit en voor het leven van de moderne mens, vandaag. Uitzonderlijke figuren spreken ons meestal erg aan, maar zijn praktisch onnavolgbaar. In het boek en de bijbehorende cursus wordt je niet gevraagd om een klooster in de gaan of naar een ver land te reizen. Dat mag natuurlijk wel, maar het boek gaat vooral in op het leven van 99,9% van de westerse mensen.

7) Heerlijk Eenvoudig is het meest verraderlijke boekje ooit: Nooit was de de aanschafprijs zo laag in vergelijking tot de ware prijs die je er in werkelijkheid voor moet betalen. Met 10 euro ben je er nog lang niet. Dit boek kost je veel meer…

In andere woorden:
- de prijs van christen-zijn of christen worden moet omhoog.
- terug naar de core-business van geloof: navolging van Christus: dan moeten we her-ontdekken wie Christus was en is.
- de kwaliteit van christelijke gemeenschappen en kerken moet omhoog.

We leven in een interessante, maar tegelijkertijd ook ingewikkelde of problematische wereld. De onderlaag van de mensheid komt om van de honger en leeft in diepe armoede terwijl de bovenlaag van de wereldbevolking letterlijk ziek is van te veel eten. Hoewel we in het westen veel meer welvaart hebben dan pak ‘m beet 30 jaar geleden, toch hebben we het gevoel dat we allerlei behoeften nog moeten vervullen. Ons leven is stress-vol, gejaagd en druk. Lifestyle boekjes doen het erg goed, maar het helpt maar voor een korte tijd. En wat is het christelijke antwoord op de grote vragen van onze tijd? Wat zou een christelijke lifestyle vandaag de dag zijn.

Wat dat laatste betreft leven we ook in een interessante tijd. Er is de afgelopen 18 eeuwen nog nooit zoveel bekend geweest over het leven van Jezus en de oorsprong van het christendom als nu. We kunnen via moderne theologische inzichten veel weten over het geloof en de hoop van de mensen uit de eerste eeuw van onze jaartelling. En wat blijkt? Christendom is vooral een lifestyle aangelegenheid. Geloven had alles te maken met de samenleving, de economie en politiek. En daarom is het vanzelfsprekend om die twee werelden bij elkaar te brengen: de vragen over lifestyle uit onze tijd met al onze problemen mbt. onrecht, klimaat en stress enerzijds en met de nieuwe theologische inzichten uit Jezus’ tijd anderzijds.

Dat is het boekje “Heerlijk Eenvoudig” geworden. Het neemt je mee op een reis door het leven van vandaag. Op die reis wordt je vergezeld door enkele reisgenoten. De verteller vertelt het grote verhaal van God, Jezus en de bedoeling van het volk van God. De zus laat de meerwaarde zien van het leven in nieuwe familie. De dirigent laat je kennis maken met Gods ritme in het leven, de kokkin via een maaltijd met duurzaamheid en de monnik leert je gebed en contemplatie. Tenslotte ontmoet je het kind en de rechter: het kind als de mens die jou nodig heeft en de dienende mens die je zelf mag worden en de rechter die vertelt over hoe God de wereld uiteindelijk recht zet en waar we op kunnen hopen.

Het boekje is ongeveer 100 pagina en zal slechts 10 euro gaan kosten. Daarbij krijg je niet alleen een zeer waardevol boek vol nieuwe inzicht voor geloof en lifestyle, maar ook een website, een cursus en een opstap tot lidmaatschap van de Zevende Regel. Bij de website komen ook meerder kleine downloads zoals het “Heerlijk Eenvoudig Weekboekje”. Zie mini-boekjes.

Het verhaal van de verteller schept eenvoud door het ontdekken van een bepaalde lijn in de bijbel. Je wordt door de verteller meegenomen in een avontuur waarbij alles op z’n plaats zal vallen. Je gaat zien dat de wereld van vandaag alles te maken heeft met de wereld die God heeft geschapen en de wereld waarin Jezus leefde.

De Zuster laat je zien dat de nieuwe mensheid, je familie, anders is dan andere menselijke verbanden die gevormd worden op basis van macht, huidskleur, sekse, geaardheid of cultuur. Het verhaal vertelt je waarom de mensen samen op weg zijn. De Zuster laat zien hoe je dit verhaal vandaag in praktijk kan brengen, welke keuzes je wel en niet moet maken. Wat zorgt er vandaag voor dat je in die nieuwe mensheid, je nieuwe familie, kunt leven?

Onderweg kom je er ook achter dat er veel feesten gevierd worden en dat er stil wordt gestaan bij bepalende gebeurtenissen. Ook zul je ontdekken dat het gebeurtenissen gepaard is gaat met een gemis, verdriet of verlies. De dirigent helpt je dit alles een plekje te geven. Je ontdekt waarom er een feest is, welke prijs er voor betaald is en welke verandering het feest te weeg brengt. Na het feest ben je een ander mens.

De Kokkin laat ons zien dat we de aarde op dit moment zo snel opmaken dat we in no-time geen heerlijke maaltijd meer kunnen gebruiken. Onze hele economie heeft uiteindelijk te maken met de hoeveelheid en kwaliteit van voedsel die voor ons staat. Samen eten kan juist op een heerlijke eenvoudige manier. We kunnen zo genieten dat we niet alleen een geweldige tijd met elkaar hebben op de reis door dit leven, maar dat er voldoende overblijft voor de volgende reizigers die graag net zo’n maaltijd willen gebruiken.